الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
166
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
عرش و كرسى در اين جا مراد است ) . به هر حال ، اين تخت حكومت الهى چيست ؟ از جمله تفسيرهايى كه براى آن مىشود اين است كه مجموعهء عالم مادّه ، آسمانها و زمينها و منظومهها و كهكشانها همه به منزلهء كرسى و تخت كوتاه اوست همان گونه كه قرآن مىگويد : « وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ » ، كرسى او تمام آسمانها و زمين را در بر گرفته » و منظور از « عرش » عالم ماوراى مادّه ( مادّهء غليظ و خشن ) مىباشد كه نه تنها بر عالم مادّه احاطه دارد بلكه جهان مادّه در مقابل آن ، بسيار بسيار كوچك و كم اهميّت است . اما حاملان عرش بىشكّ به آن معنى نيست كه فرشتگانى درشت هيكل و قوى پيكر پايههاى تخت بلندى را كه خداوند بر آن تكيه كرده است بر دوش گرفتهاند ، چرا كه عرش - همان گونه كه در بالا اشاره شد در اين گونه موارد - معنى كنايى دارد و قراين عقليّه كه مىگويد خداوند از جسم و جسمانيّت دور است گواه قضيّه است . بنا بر اين حاملان عرش ، فرشتگان بسيار بزرگ و و الا مقامى هستند كه شبيه و مانند ندارند و مىتوانند به تدبير جهان ماوراى طبيعت ( به معنايى كه در بالا گفته شد كه عرش عظيم خداست ) بپردازند و فرمان او را در همه جا اجرا كنند و اگر مىبينيد كه در عبارات مولا عظمت و بزرگى آنها به اين صورت بيان شده كه گردنهاى آنان از آسمانها گذشته و پاهايشان در پايينترين طبقات زمين قرار گرفته و اندام آنها از اطراف و اقطار جهان بيرون رفته و شانههاى آنها متناسب پايههاى عرش عظيم پروردگارست ، همه تعبيراتى است كه قدرت آنها را بر تدبير آن عالم بزرگ روشن مىسازد . درست است كه ما بايد الفاظ را همه جا بر معانى حقيقيش حمل كنيم ولى آنجا كه پاى قراين مسلّم عقلى در ميان باشد چارهاى جز معناى كنايى نيست همان